Дар Яман чӣ мегузарад?

Дар Яман аз оғози моҳи сентябр даргириҳо миёни нерӯҳои ҳукуматӣ ва ҷамоати Ансоруллоҳ (Ҳусиҳо) дар чанд вилояти ин кишвар шиддат гирифтааст.

Бино ба иттилои расонаҳо, таҳаввулоти ахир хатари бозгашти ҷанги густарда ва таҳдид ба ҳаракати киштиҳо дар гузаргоҳи стратегии Боб-ул-Мандабро бештар кардааст.

Даргириҳои шадид дар рӯзҳои охир дар Таиз, Ҳудайда, Ҷавф, Маъриб, Байзо ва Золеъ идома доранд. Бино ба гузориши Ал-Ҷазира, баъзе аз ин ҷабҳаҳо баъд аз чанд соли оромии нисбӣ дубора ба нуқтаҳои фаъоли ҷанг табдил шудаанд.

Гуфта мешавад, дар вилояти Ҷавф нерӯҳои ҳукуматӣ аз пешравӣ дар минтақаи Ятама ва тасарруфи урдугоҳи Ал-Лабинот хабар додаанд. Дар Маъриб низ даргирӣ дар чанд меҳвар идома дорад, дар ҳоле ки дар Таиз ва Ҳудайда хатҳои тамос ба минтақаҳои нави ҷангӣ густариш ёфтаанд.

Тибқи гузориши Reuters, нерӯҳои ҷамоати Ансоруллоҳ дар рӯзҳои охир ба самти минтақаҳои соҳилии Мухо ва Зубоб пеш рафта, талош доранд назорати худро бар бахшҳои бештаре аз соҳили баҳри Сурх густариш диҳанд. Ин минтақаҳо дар наздикии тангаи Боб-ул-Мандаб ҷойгиранд, ки он яке аз роҳҳои муҳими тиҷоратии ҷаҳон ба ҳисоб меравад.

Reuters менависад, ки назорати бештар бар соҳили Яман метавонад ба Ҳусиҳо фишанги муҳим бар ҳаракати киштиҳо дар Боб-ул-Мандабро диҳад. Ин гузаргоҳ баҳри Сурхро ба халиҷи Адан мепайвандад ва барои интиқоли нафт ва мол миёни Осиё, Халиҷи Форс ва Аврупо аҳамияти калидӣ дорад.

Ҳамлаҳо ба дохили Арабистони Саудӣ

Ҳамзамон Ҳусиҳо ҳамлаҳои худро ба қаламрави Арабистони Саудӣ низ афзоиш додаанд. Мақомоти Саудӣ рӯзи 10-уми сентябр пас аз ҳушдори амниятӣ дар минтақаи Хамис-Мушайт аз бартараф шудани хатар хабар доданд.

Эътилофи таҳти роҳбарии Саудӣ мегӯяд, ки дар ҳамлаҳои ахири Ҳусиҳо ба чанд шаҳри ҷанубии кишвар 73 нафар захмӣ шудаанд. Ҳусиҳо гуфтаанд, ки пойгоҳи ҳавоӣ дар Хамис-Мушайт ва зербиноҳои марбут ба саноати нафтро ҳадаф қарор додаанд.

Дар посух, ҳамлаҳои ҳавоии нерӯҳои таҳти роҳбарии Саудӣ ба минтақаҳои таҳти назорати Ҳусиҳо дар Яман афзоиш ёфтааст. Associated Press (Ассошиэйтед Пресс) хабар медиҳад, ки бар асари зарбаи ҳавоӣ ба зиндоне дар вилояти Ҷавф дастикам 23 нафар, аз ҷумла як кӯдак, кушта шудаанд.

Ҷанги Яман солҳои тӯлонӣ миёни Ҳусиҳо ва нерӯҳои вобаста ба ҳукумати эътирофшудаи байналмилалӣ идома дошт. Созиш ва оташбаси миёнаравишудаи СММ дар соли 2022 шиддати ҷангро ба таври назаррас коҳиш дод, аммо созиши ниҳоии сулҳ ба даст наомад.

Ҳоло, бо афзоиши ҳамлаҳо дар чанд ҷабҳаи дохилӣ ва густариши ҳамлаҳои Ҳусиҳо ба қаламрави Саудӣ, хатари бозгашти ҷанги густурда бештар шудааст. Ҳамзамон, наздик шудани даргириҳо ба соҳили Баҳри Сурх ва Бобулмандеб ба буҳрони Яман андозаи байналмилалӣ медиҳад.

Ба назари ман, барои расонаи тоҷикӣ ин мавзуъро беҳтар аст танҳо ҳамчун «ҷанг дар Яман» не, балки ҳамчун тағйири эҳтимолии харитаи қудрат дар Яман ва таҳдид ба Бобулмандеб пешниҳод кард. Ин паҳлуи хабар арзиши бештар дорад, зеро нишон медиҳад, ки чаро авҷи нави ҷанг метавонад берун аз ҳудуди Яман низ паёмад дошта бошад.